1 września 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
SOR - serwis dla lekarzy - Medycyna Praktyczna
medycyna praktyczna dla lekarzy
 

Zaburzenia rytmu serca u dzieci

16.01.2013
Liliana Czukowska-Milanova, Jarosław Gucwa, Tomasz Madej, Grzegorz Cebula, Elżbieta Byrska-Maciejasz, Krzysztof Łabuz, Przemysław Guła

Zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca u dzieci częściej wynikają z poważnej choroby. Odmiennie niż u dorosłych, u których pierwotną przyczyną jest choroba serca, u dzieci najczęstszymi przyczynami zaburzeń rytmu serca są niewydolność oddechowa i/lub krążeniowa, prowadzące do niedotlenienia, kwasicy i/lub niskiego ciśnienia tętniczego krwi. Dzieci chore na kardiomiopatię, zapalenie mięśnia sercowego lub po zabiegu kardiochirurgicznym z powodu wady serca, są obarczone zwiększonym ryzykiem zaburzeń rytmu serca. Zaburzenia elektrolitowe lub leki w dawkach terapeutycznych albo toksycznych również mogą być przyczyną zaburzeń rytmu serca.

Ważna jest znajomość zależności częstości rytmu serca od wieku pacjenta pediatrycznego (tab. 1).

Tabela 1. Prawidłowa częstotliwość rytmu serca w uderzeniach/min
Wiek Średnia Czuwanie Głęboki sen
0.–3. mż. 140 85–205 80–140
3. mż.–2. rż. 130 100–190 75–160
2.–10. rż. 80 60–140 60–90
>10. rż. 75 60–100 50–90

Bradykardia

Postępowanie

  • Bradykardia u dzieci (ryc. 1) najczęściej jest objawowa. Przyczyny: niedotlenienie, kwasica, ciężka hipotensja.
  • Należy podać 100% O2, a jeśli brak poprawy, rozpocząć wentylację.
  • Jeżeli tętno wynosi <60/min i nie przyspiesza pomimo wentylacji i tlenoterapii, należy rozpocząć RKO. Tętno <60/min z objawami złej perfuzji jest równoznaczne z zatrzymaniem krążenia.
  • Jeśli nadal nie ma poprawy, należy podać epinefrynę.
  • Jeżeli bradykardia wynika ze stymulacji nerwu błędnego, należy podać atropinę przed adrenaliną (odsysanie, intubacja). Jeśli nie ma poprawy po atropinie, należy natychmiast podać adrenalinę.
  • Stymulacja mięśnia sercowego jest skuteczna tylko w bloku przedsionkowo-komorowym (AV) opornym na RKO i leki, a nieskuteczna w asystolii oraz zaburzeniach związanych z niedokrwieniem i niedotlenieniem.



Ryc. 1. Bradykardia zatokowa

Tachykardia

Postępowanie

Najczęstsze zaburzenie rytmu u dzieci to tachykardia zatokowa (ST), dlatego niezwykle istotne jest w tym przypadku leczenie przyczynowe. Przyczyny jej powstania to ból, lęk, odwodnienie, infekcje. Tego zaburzenia rytmu nie należy leczyć antyarytmicznie.

W rozróżnieniu ST od częstoskurczu nadkomorowego (SVT) (tab. 2) nizwykle istotny jest wywiad. Wywiadowi wskazującemu na hipowolemię (np. odwodnienie lub krwotok), zakażenie, itp. zwykle towarzyszy ST, natomiast w przypadku SVT brak jest w wywiadzie uchwytnych i ułatwiających rozpoznanie informacji.

Tabela 2. Różnicowanie tachykardii zatokowej (ST) z częstoskurczem nadkomorowym (SVT)z wąskimi zespołami QRS
Typ częstoskurczu ST SVT z wąskimi zespołami QRS
wywiad gorączka, utrata płynów, ból, stres niespecyficzny
częstotliwość
rytmu serca
<220/min – niemowlęta
<180/min – dzieci
>220/min – niemowlęta
>180/min – dzieci
załamek P obecne/prawidłowe
>200/min trudna ocena
brak/nieprawidłowe
zmienność R-R zmienne w zależności od sytuacji niezmienne
początek/koniec stopniowe nagłe

Przyspieszona czynność serca wywołuje podrażnienie, płaczliwość, męczliwość, utratę apetytu i kołatanie serca, a także może prowadzić do niewydolności krążenia i wstrząsu, zwłaszcza u niemowląt.


Częstoskurcz z wąskimi zespołami QRS

Jeśli zespoły QRS podczas częstoskurczu są wąskie (<0,08 s), to częstoskurcz prawie zawsze jest nadkomorowy.


Postępowanie

  • W przypadku SVT (ryc. 2) u osób hemodynamicznie wydolnych – stymulacja nerwu błędnego (u niemowląt zastosować chłodny okład na głowę bez zakrywania twarzy, u starszych dzieci należy podjąć próbę Valsalvy, np. prosząc o dmuchanie w słomkę lub próbę wydmuchania tłoku w strzykawce), dopiero później stosuje się leki.


Ryc. 2. Częstoskurcz nadkomorowy

  • Tylko u niestabilnych pacjentów, jeżeli to nie opóźnia innych działań, stosuje się adenozynę w szybkim wstrzyknięciu (0,1, następnie 0,2 mg/kg mc.) – przy dostępie i.v./i.o.
  • W ciężkiej niestabilności należy zastosować kardiowersję. 1. dawka – 0,5–1 J/kg mc., 2. dawka – 2 J/kg mc. (jeżeli nie ma dostępu donaczyniowego lub 1. dawka adenozyny była nieskuteczna).
  • Jeżeli kardiowersja jest nieskuteczna, przed 3. próbą należy podać amiodaron w dawce 5 mg/kg mc. lub prokainamid zgodnie z zaleceniami kardiologa dziecięcego.


Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS

Postępowanie

  • U dzieci bardziej prawdopodobne jest wystąpienie SVT.
  • Częstoskurcz komorowy (VT) (ryc. 3) najczęściej występuje u dzieci chorych na choroby serca, np. po zabiegach kardiochirurgicznych, chorych na kardiomiopatie, z zapaleniem mięśnia sercowego, zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, z zespołem wydłużonego odstępu QT, po założeniu cewnika do jam serca.


Ryc. 3. Częstoskurcz komorowy

  • Kardiowersja jest leczeniem z wyboru pacjentów z zachowanym tętnem.

Komentarze: Dodaj swoją opinię

Dodawanie komentarzy tylko dla zalogowanych osób zawodowo związanych z ochroną zdrowia i uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi oraz studentów medycyny.

Zaloguj